Kwas fitynowy, a blokada wchłaniania. Czy jest się czego obawiać?

Bardzo często jestem pytana o to, czy taki, czy inny składnik pożywienia, jest zdrowy, czy nie. Czy w związku z tym zawierający go produkt lub grupę produktów można zakwalifikować jako zdrowe, czy jednak zrezygnować lub znacznie ograniczyć spożycie.
Rozczaruję Was. Dietetyka nie jest czarno biała i zawartość tego czy innego składnika pokarmowego ani nie dyskwalifikuje, ani jakoś specjalnie nie predysponuje do nadmiernego spożywania tego czy innego produktu.
Jak mawiał Paracelsus, to czy coś jest trucizną czy nie jest, zależy od przyjętej dawki.

Każdy produkt spożywczy zawiera unikalny zestaw witamin, składników mineralnych i innych substancji odżywczych charakteryzujących się właściwościami prozdrowotnymi wspierającymi nasz układ immunologiczny, sercowo – naczyniowy, nerwowy, kostny, mózg, utrzymanie zrównoważonego poziomu cukru we krwi czy szczupłej sylwetki.
Jak wiemy, i jak już mówiłam na łamach tego bloga wielokrotnie, zdrowa, zróżnicowana dieta, oparta o naturalne, nieprzetworzone pokarmy jest najzdrowszym sposobem odżywiania. Świeże warzywa i owoce, zielone części roślin, zimnotłoczone oleje roślinne, orzechy, nasiona roślin oleistych, nasiona roślin strączkowych czy pełne ziarna zbóż to pokarmy bardzo zdrowe i kwestionowanie tego nie ma większego sensu. Oczywiście to co jednemu służy, może szkodzić drugiemu, dlatego nie ulega wątpliwości, że dieta musi być dostosowana do stanu zdrowia i indywidualnych preferencji danej osoby. Nic na siłę. Coś może być odżywczą bombą, ale jeśli mi nie smakuje, nie będę się katować.

Bardzo dużo kontrowersji budzi zawarty w okrywie nasiennej zbóż czy roślin strączkowych kwas fitynowy. Bardzo wiele osób pytało mnie wręcz o to czy nie zrezygnować ze spożywania tych produktów, lub dlaczego otrzymali je w diecie skoro zawierają antyodżywczy kwas fitynowy.
Jest się czego obawiać? 

Kwas fitynowy – co to takiego?

Kwas fitynowy (heksafosforan inozytolu) to substancja występująca w okrywie nasiennej ziaren zbóż i roślin strączkowych, a także w orzechach i nasionach roślin oleistych . Jest istotna w procesie rozwoju rośliny ponieważ bierze udział w cyklu jej wzrostu i kiełkowania. Magazynuje fosfor oraz wapń, magnez i potas w postaci soli zwanych fitynianami (np. fitynian potasu). Roślina rozkłada je do kwasu fitynowego i składników mineralnych za pomocą enzymu o nazwie fitaza.
Niestety kwas fitynowy łącząc się w spożywanym posiłku z żelazem, wapniem, magnezem czy cynkiem tworzy nierozpuszczalne sole co częściowo utrudnia wchłanianie tychże pierwiastków. Ta cecha klasyfkuje kwas fitynowy jako substancję antyodżywczą.   

Czy powinniśmy zrezygnować ze spożywania produktów zawierających kwas fitynowy?

Absolutnie nie.
Właściwości oczyszczające kwasu fitynowego ewidentnie służą naszemu zdrowiu.
Posiada on zdolność wiązania metali ciężkich na które chcąc nie chcąc jesteśmy narażeni przy obecnym skażeniu środowiska. Ponadto wiązanie wapnia który nie jest odpowiednio przyswajany (z powodu niskiego poziomu witaminy D3) może zapobiec zmianom zwyrodnieniowym, stanom zapalnym stawów oraz rozwojowi płytek miażdżycowych u osób stosujących tradycyjną polską dietę dietę bogatą w nabiał, mięso, nasycone kwasy tłuszczowe i oczyszczone węglowodany.
Dział z nabiałem stanowi chyba największą powierzchnię w każdym polskim sklepie.  Zwróciliście na to kiedyś uwagę? Mimo to odsetek osób chorujących na osteoporozę utrzymuje się w naszym kraju na wysokim poziomie. Główną przyczyną tego stanu rzeczy, jest niski poziom witaminy D3 bez obecności której nie wykorzystamy spożytego wapnia. Co się więc z nim stanie? Częściowo odłoży się w tkankach miękkich powodując ich twardnienie. Jeśli taka osoba ma dodatkowo cukrzycę lub insulinooporność, oraz spożywa sporo mięsa, to fityniany przyniosą jej wiele korzyści. Obniżą poziom cukru poprzez spowolnienie rozkładu węglowodanów, zmniejszą ryzyko miażdżycowego zwapnienia naczyń krwionośnych poprzez obniżenie poziomu cholesterolu frakcji LDL i absorpcję wapnia oraz zmniejszą ryzyko tworzenia się kamieni w nerkach i pęcherzyku żółciowym poprzez utrudnienie formowania kryształków zawierających wapń. Kwas fitynowi hamuje także aktywność osteoklastów co może okazać się istotne u osób w podeszłym wieku, Pań w okresie menopauzy u których spada poziom estrogenu oraz osób z chorą tarczycą w przypadku zmniejszonego wydzielania kalcytoniny. Będące komórkami kościo-destrukcyjnymi osteoklasty, odpowiedzialne są za resorpcję kości w procesach remodelacji, czyli odnowy tkanki kostnej. Ich zwiększona aktywność przyczynia się jednak do zwiększonego ryzyka osteoporozy.

Biodostępność

Jeśli chodzi o wchłanianie składników odżywczych z pożywienia, kluczem jest ich biodostępność czyli stopień w jakim zostaną wchłonięte i przyswojone. Wpływ na nią ma zarówno nasz wiek, stan zdrowia, jak i obecność innych składników odżywczych np. witamina C, fruktoza czy laktoferyna zwiększa biodostępność żelaza.
Wapń z produktów mlecznych z uwagi na optymalną proporcję do fosforu oraz obecność białka oraz witaminy D3, laktozy i kwasu mlekowego ma wysoką biodostępność.
Identycznie rzecz ma się z żelazem i cynkiem występującym w produktach pochodzenia zwierzęcego. Żelazo hemowe i cynk (wiąże się z aminokwasami siarkowymi) w produktach mięsnych nie wiążą się z kwasem fitynowym więc nie ma obaw o problemy z przyswajaniem zarówno żelaza jak i cynku łącząc np. wołowego steka z risotto z brązowego ryżu.

Fityniany na diecie wegańskiej

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzenia, problematyczna mogłaby wydawać się dieta wegańska, ale i tu nie ma większych obaw. O wapniu już sobie powiedzieliśmy. Biodostępność żelaza zwiększymy dodając do potrawy witaminę C która neutralizuje kwas fitynowy. Neutralizujące działanie kwasu askorbinowego można też wykorzystać posypując dania bogatą w witaminę C zieleniną n. natką pietruszki. Z tego samego względu nie trzeba się także obawiać łączenia owoców np. z orzechami. Jeśli zaś chodzi o bogate min. w żelazo, cynk, wapń, magnez, jod, potas, witaminy z grupy B rośliny strączkowe to idealnym rozwiązaniem jest moczenie ich w wodzie przez kilkanaście godzin (np. przez noc), a następnie gotowanie w wodzie świeżej. Ta metoda spowoduje nie tylko usunięcie znacznych ilości kwasu fitynowego, ale też rafinoz (oligosacharydy) powodujących wzdęcia, gazy i problemy trawienne po spożyciu tej grupy produktów. Moczenie skraca także czas gotowania.
Częściowy rozpad kwasu fitynowego powoduje także fermentacja dlatego pieczywa na naturalnym zakwasie, także nie powinniśmy się obawiać. 

A co z orzechami i nasionami roślin oleistych które oprócz zawartości kwasu fitynowego są genialnym źródłem magnezu którego przyswojenie tenże kwas ma blokować? Mechanizm zaburzeń wchłaniania magnezu nie jest dokładnie poznany, więc w rzeczywistości nie wiemy jak jest. Żaden z moich pacjentów mających w diecie orzechy czy nasiona roślin oleistych nie ma niedoborów magnezu. Te osoby nie stosują także suplementacji tym pierwiastkiem. Nie ma więc powodów do obaw. Orzechy są genialnym źródłem magnezu, a rezygnacja z ich spożycia i przerzucenie się na magnez z suplementów jest niedorzeczne. 

Nie jest więc prawdą że codzienne spożywanie produktów pełnoziarnistych w dłuższej perspektywie doprowadzi do anemii, osteoporozy i problemów z układem nerwowym. O to pytaliście mnie w wiadomościach najczęściej.
Mam nadzieję, że rozwiałam wszystkie wątpliwości.  

W oparciu o:
  • Biochemia Harpera, R. Murray, D.Granner, V.Rodwell,
  • Odżywianie dla zdrowia, P.Pitchford,
  • Żywienie człowieka zdrowego i chorego, J. Gawęcki,


Kwas fitynowy, a blokada wchłaniania. Czy jest się czego obawiać?
4.6 (92.59%) 27 votes

81 komentarzy

DanutaDodano:  21 Listopad 2018 - 8:53
Dziękuję, miłego dnia życzę. Pozdrawiam.
Odpowiedz
MiśkaDodano:  21 Listopad 2018 - 9:15
Małgosiu, super tekst 😘 myślę,że rozwiał wszelkie wątpliwości co do kwasu fitynowego . Jesteś niezastąpiona 😀
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 9:19
Dziękuję. Bardzo się cieszę ;)
Odpowiedz
Iza Dodano:  21 Listopad 2018 - 9:27
I wszystko jasne, w bardzo prosty sposób to wytłumaczyłaś :) Małgosiu, dostałam wczoraj wędzone śliwki, podpowiedz mi proszę do czego je użyć i jak je przygotować (moczyć czy coś innego) żeby nadawały się do spożycia i żeby pozbyć się tego osadu wedzarniczego. Dziękuję
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 10:19
Kochana jeśli wędzone to zrób mój wegański bigos. Jest przepis na blogu ;)
Odpowiedz
MartynaDodano:  21 Listopad 2018 - 10:14
Gosiu,na co trzeba zwracać w diecie przy WZW typu B.Właśnie dowiedziałam się że mam:/
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 10:18
To temat na oddzielny post.
Ewelina Dodano:  21 Listopad 2018 - 12:49
Gosiu, właśnie proszę o taki post, mój brat ma WZW C, bardzo mało jest informacji na temat diety
Odpowiedz
PZDodano:  21 Listopad 2018 - 10:40
Gosiu, niejasna jest dla mnie kwestia wapnia na diecie wegańskiej - weganie nie jedzą nabiału więc muszą czerpac wapń z produktów roślinnych. Jak w takim razie mają pozbyć się kwasu fitynowego, nie pozbywając się wapnia?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 11:40
Dobrym źródłem wapnia są orzechy, sezam, więc łącząc je z witaminą C neutralizujemy kwas fitynowy.
Odpowiedz
AniaDodano:  21 Listopad 2018 - 10:40
A moczenie kasz w wodzie nie powoduje strat witamin rozpuszczalnych w wodzie?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 11:39
Spowoduje, dlatego nic o moczeniu kasz nie wspominam. Jedynie moczenie strączków.
BiankaDodano:  21 Listopad 2018 - 15:08
Tzn. ze nie można również płukać kasz i ryżu przed gotowaniem bo już wylewam te witaminy.¿
Odpowiedz
PaulinaDodano:  21 Listopad 2018 - 11:02
Pani Małgosiu, czy będzie może kiedyś post jak powinna wyglądać dieta/jakieś wskazówki dla lepszej pracy mózgu np dla studentów/ maturzystów? Mam na myśli, długofalowe zmiany w diecie, nie tylko na okres np sesji. Serdecznie pozdrawiam
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 11:38
Bardzo dobry temat. Zapisuję na listę ;)
Odpowiedz
IwonaDodano:  21 Listopad 2018 - 12:14
Małgosiu ja trochę nie w temacie ale co sadzisz o piciu ziół tj. korzenia z białej piwonii? Prawdopodobnie wskazane przy chorobach autoimmunologicznych (Hashimoto :))
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:15
Nie znam tego zioła w kontekście terapii hashimoto. Nie słyszałam o jego pozytywnych efektach.
Odpowiedz
MaLenaDodano:  21 Listopad 2018 - 13:46
Malgosiu czy za moje zle samopoczucie poranne moze odpowiadac wlasnie ten kwas? Chodzi mi o poranne siemie lniane, mielę na swiezo i zalewam chwilę odstaną wodą. W dni kiedy piję siemìę czuję się jakbym miala lekkie zawroty glowy.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:14
Nie wydaje mi się. Moim zdaniem przyczyna jest inna.
Odpowiedz
JoannaDodano:  21 Listopad 2018 - 13:47
Gosiu, czym zastapić nabiał w diecie dziecka 5 - letniego u którego stwierdzono nietolerancję na białko mleka krowiego? Czy zajmujesz się również układaniem diety dla dzieci z taką nietolerancją oraz zaśluzowaniem górnych dróg oddechowych. Pozdrawiam
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:13
Odsyłam do posta - wapń na diecie bezmlecznej.
Odpowiedz
SylwiaDodano:  21 Listopad 2018 - 14:50
Małgosiu akurat idealny temat dla mnie, bo od wczoraj jeszcze bardziej musimy pracować nad dietą naszego roczniaka, odebralismy wyniki i hemoglobina mu spadła:( a niestety młody jest z tych mniej niż więcej jedzących i nadal dużo kp. Dlatego zastanawiałam się jak połączyć spożywanie strączków, ziaren z przyswajaniem żelaza. Dziękuję za rozwianie wątpliwości:) od razu zapytam, można dla rocznego dziecka podawać olej z czarnuszki?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:13
Roczniakowi polecam olej lniany.
Odpowiedz
MariaDodano:  21 Listopad 2018 - 15:17
A czy moczenie płatków owsianych ma sens? Czy lepiej nie moczyć A spożywać z mlekiem czy owocem?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:12
Nie trzeba moczyć. Dodaj coś z witaminą C i już.
HaniaDodano:  22 Listopad 2018 - 13:11
Małgosiu, czy koniecznie trzeba dodać świeży owoc z wit C? Najczęściej jemy z orzechami. Napisz proszę jak jeść i jak nie jeść owsianki. Wiele z nas je ją jako najczęstsze śniadanie.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:39
Dobrze jeśli dodany jest owoc np. starte jabłko lub taka owsianka zblendowana jest np. z czerwonymi owocami na koktajl.
Odpowiedz
AnnaDodano:  21 Listopad 2018 - 15:49
Małgosiu, może napiszesz też jak bronić się przed chorobą Aizhajmera, która grasuje w mojej rodzinie? Na co zwrócić uwagę w diecie?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:03
Napiszę.
HaniaDodano:  22 Listopad 2018 - 13:04
Małgosiu, ja też bardzo Proszę o taki post. Chyba jedyna nadzieja w diecie...
Odpowiedz
DorotaDodano:  21 Listopad 2018 - 16:37
Cześć Gosiu, mam do Ciebie pytanie odnośnie magicznego urządzenia TM. Ostatnio próbowałam tego u siostry i chciałam zapytać czy robiłaś może koncentrat bulionu warzywnego? Ja zrobiłam, spodziewałam się efektu wow, ale jakoś mnie smak zupy z dodatkiem tego nie zachwycił. Jeśli korzystałaś z tego, to jakie są twoje odczucia? I jeszcze jedno pytanie w tym temacie. Robiłam zupę krem pieczarkową, to akurat mi smakowało. Zastanawiam się czy taką zupę z mlekiem i śmietaną można zamrozić? Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam, Dorota
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 17:12
Również nie zachwyciły mnie te buliony. Robiłam raz i nie zrobię więcej. Nie smakują mi dania z ich wykorzystaniem. Preferuję tradycyjny bulion do zup czy sosów. Jeśli chodzi o samo urządzenie to nie korzystam z przepisów z TM. Wykorzystuję go do siakania, gotowania na parze, blendowania, duszenia. TM oszczędza mi czas w kuchni.Przyspiesza przygotowanie moich dań. W temacie zup, tak, można zamrozić.
Odpowiedz
KarolinaDodano:  21 Listopad 2018 - 17:09
Gosiu ja trochę nie w temacie, ale mam taki problem że w ciąży strasznie spadły mi płytki krwii. Jest jakiś sposób, żeby poprzez dietę spróbować je podwyższyc? Lekarz mówi że nic się nie da zrobić ale szczerze to bardziej ufam Tobie niż jemu w kwestii żywienia.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  21 Listopad 2018 - 18:30
Konieczna jest analiza pozostałych wyników.
Odpowiedz
PatrycjaDodano:  21 Listopad 2018 - 22:35
Dlaczego pierwiastki z produktów mięsnych nie łączą się z kwasem fitynowym? Jakie mechanizmy są za to odpowiedzialne? Ponadto mogłabym prosicic o podanie źródeł w postaci artykułów? Zainteresował mnie bowiem ów temat i chciałabym zgłębić wiedzę w tym temacie. Z góry dziękuję za odpowiedź. :)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 8:50
Patrycja to nie żadna tajemna wiedza. To biochemia. Odsyłam do podręczników akademickich z biochemii.
Odpowiedz
kamilamDodano:  21 Listopad 2018 - 22:37
Malgosiu uwielbiam cynamon,gozdziki i ibir dodaje je co dziennie teraz do potraw tak po pol lyzeczki jem tez curry praktycznie co dziennie czy co drugi dzien czy te przyprawy nie szkodza bardzo na watrabe tak jedzac je codziennie? Pozdrawiam serdecznie 😄
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 8:46
Absolutnie nie. Nie ma przeszkód do stosowania tych przypraw.
Odpowiedz
AgaDodano:  21 Listopad 2018 - 23:08
Gosiu, jaką dawkę witaminy D powinnam podawać dzieciom ( 2 latka 3 latka i 6 lat). Często łapią infekcje.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 8:43
Agnieszko dawkę należy ustalić indywidualnie po oznaczeniu dzieciom poziomu witaminy D we krwi.
Odpowiedz
KasiaDodano:  22 Listopad 2018 - 7:22
Gosiu od ponad roku zmagam się z dolegliwosciami ze strony ukladu pokarmowego - niestrawność, zaparcia, poranne mdłości. Nie są to objawy codzienne, ustepuja na kilka tygodni, a potem znow wracaja. Jest to dla mnie dosc duzy dyskomfort. Przeczytalam Twoj artykuł o Helicobacter, zrobilam test i wyszedl pozytywny. I teraz nie wiem co robić. Czy to sie leczy? Podobno 80% społeczeństwa jest nosicielami tej bakrerii.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 8:51
Kasiu nie wiem na ile wiarygodne są te testy, ale z wynikiem powinnaś udać się do gastrologa.
KasiaDodano:  22 Listopad 2018 - 9:56
Napewno tak zrobie. Zastanawia mnie tylko czy kazdy przypadek wymaga leczenia? Skoro prawie kazdy z nas jest nosicielem tej bakterii ?
DorotaDodano:  22 Listopad 2018 - 15:13
Na pewno bardziej wiarygodny jest test z kału niż z krwi. Gastrolog gdy mu pokazałam wynik z krwi polecił zrobić z kału. I to u mnie potwierdziło Helicobacter. Testy robilam prywatnie. Ja się przeleczylam choć też mialam wahania czy to robić. Teraz po gastroskopii już nie wyszedł Helicobakter. Ale ja miałam bóle w okolicach mostkach. Wyszła przepuklina przełyku więc nie do końca jestem pewna czy te bóle, które były to wina bakterii czy przepukliny. Każdy przypadek jest indywidualny.
KasiaDodano:  22 Listopad 2018 - 22:15
A i jeszcze jedno. Czy przy tej bakterii potrzebna jest specjalna dieta? Pytam bo wyslalam formularz i nic nie wspomniałam w nim o moim problemie poniewaz ten test zrobilam dopiero wczoraj.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:45
Tak. Powiedz mi o tym przy konsultacji, jak już napiszę do Ciebie.
Odpowiedz
Ania F.Dodano:  22 Listopad 2018 - 9:56
Cześc Gosiu , ja moze tak nie na temat... ale jestem na liście do wysyłania powiadomień o tym co sie dzieje u Ciebie na stronce, że sa nowe wpisy itp.a nie dostaję żadnych informacji :( Pozdrawiam Ania
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 10:20
Aniu dziś wyjdzie newsletter.
Odpowiedz
Krysia Dodano:  22 Listopad 2018 - 13:46
To się nazywa WIEDZA :) Dzięki Gosiu super wyjaśnione. -Kochana czy biorąc 3 razy na dobę do 4 posiłków Siofor 500 przy IO mogę pić herbatę z morwy białej? Ile razy ? ........czekam na wizytę aby lekarka wypowiedziała się w sprawie BELBERYNY i ewentualnie za jej zgodą odstawie. Buźki śle
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  22 Listopad 2018 - 15:14
Herbatkę z morwy tak. Jak najbardziej.
Odpowiedz
KasiaDodano:  22 Listopad 2018 - 16:06
cześć Gosiu, pytanie nie na temat ale bardzo dla mnie ważne... Od ok. pół roku mam problem ze zmianami na policzkach. Zmiany są w postaci kaszaków. Dwie kosmetyczki i dermatolog powiedzieli, że to od dużego stresu i tu się zgadza, przeżywam duży stres od jakiegoś czasu. Dermatolog twierdzi, że to ciężka postać trądziku, jest on na tyle głęboki, że u kosmetyczki tylko oczyszczanie mechaniczne i kwasy a i tak nie starcza na długo taki zabieg. Mogę brać jeden lek, ale jest teratogenny lub pomóc może laser. Czy jesteś w stanie napisać, czy takie zmiany można zaleczyć dietą? Czy Twoje artykuły odnoszą się również do takich zmian? dziękuję
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:51
Dieta na pewno pomoże, ale leczenie dermatologiczne jest konieczne.
MoniaDodano:  25 Listopad 2018 - 7:12
Kasia, to moze byc tez alergia na proszek do prania, zmień proszek np na taki dla dzieci lub eko , upierz na pewno pościel, czapki, szaliki i sprawdź najpierw czy to przypadkiem nie od tego
Odpowiedz
SabinaDodano:  22 Listopad 2018 - 16:46
Gosiu,masz pomysł jak przechowywać masło ektra żeby nie było rano twarde?kiedy rano wstaje (4.30) i wyciągam z lodówki zawsze jest jak kamień i nie mam pomysłu jak z nim postępować żeby można było kanapki posmarować.Masz jakiś sposób na to?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:50
Kup plastikową małą miseczkę. Włóż tam masło. Rozsmaruj na brzegach (w plastiku nie będzie się odklejać od ścianek i wypływać na wierzch). Zalej zimną wodą i możesz trzymać na blacie. Woda powoduje iż nie ma dostępu powietrza i masło nie jełczeje, a jest miękkie i cały czas gotowe.
Odpowiedz
AnastazjaDodano:  22 Listopad 2018 - 17:03
Gosiu,tak czytam ten twój artykuł,który jak zwykle jest wspaniały,treściwy i chwała ci za tą wiedzę którą nam przekazujesz i ogrom pracy, który w to wkładasz:)Dobrze wiem wiem ze niedobór witaminy d3 jest szkodliwy.Ale co mogę zrobić gdy jej poziom nigdy nie mam wyższy niż 20.To już kilka lat trwa same zwyrodnienia mam,stope do operacji,pomimo 40 lat dopiero i zdrowo się odżywiam.Znasz jakiś sposób na to?nawet Solgar, który polecałaś mi nie pomógl..:/
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:48
Czy cholesterol masz w normie? Nie jest za nisko?
AnastazjaDodano:  24 Listopad 2018 - 15:37
Cholesterol mam 170
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  26 Listopad 2018 - 9:45
Hm.... ciężko mi powiedzieć.
Odpowiedz
DorotaDodano:  22 Listopad 2018 - 19:01
Gosiu,jakie tłuszcze polecasz przy wirusowym zapaleniu wątroby(B)Czytałam ze olej z ostropestu więc zaczęłam stosować do sałatek.A czym najlepiej smarować pieczywo i na czym smażyć?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:47
Na oliwie z oliwek.
Odpowiedz
KasiaDodano:  23 Listopad 2018 - 10:09
Gosiu dlaczego tak mam? Odżywiam się zdrowo przez cały rok , jem ok 1600 kal , korzystam z tych gotowych jadłospisów. Dlaczego miesiączkę mam tylko od listopada do maja a później na okres letni zanika i tak już 2 rok. Byłam u lekarza ginekologa z tym problemem to usłyszałam \'\'NIE WIEM\'\'.. Gosiu dlaczego tak się dzieje? Latem za dużo spalam ?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:44
No cudownie- "nie wiem". To kto ma wiedzieć :/ hm..... dziwna odpowiedź. Uważam że lekarz powienien przebadać Cię hormonalnie wtedy kiedy miesiączka jest i wtedy kiedy jej nie ma. Myślę że taka analiza dużo by powiedziała.
Odpowiedz
JolaDodano:  23 Listopad 2018 - 18:47
Małgosiu, ile trzeba czekać u Ciebie teraz na dietę?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Listopad 2018 - 18:51
Z uwagi na kolejkę 7 tyg.
Odpowiedz
K.Dodano:  24 Listopad 2018 - 7:41
Małgosiu, okazało się, że mam Helicobacter. Muszę przejść antybiotykoterapię, której strasznie się obawiam (żeby nie okazało się, że pozbyłam się jednego a nabyłam drugiego, gorszego dziada). Oczywiście przeczytałam Twój wpis o tej bakterii. Już od tygodnia biore probioty, odstawiłam kawę 😫 Jak długo po kuracji należy stosować się do wytycznych, aby nie nabawić się grzybicy? Pozdrawiam Cię bardzo serdecznie
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  24 Listopad 2018 - 11:12
Do 4 tygodni od momentu zakończenia antybiotykoterapii.
Odpowiedz
MDodano:  24 Listopad 2018 - 9:33
Małgosiu jaki chleb jeść przy problemach z żołądkiem. 1.Razowy czy pszenny? 2.na zakwasie czy na drożdżach?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  24 Listopad 2018 - 11:12
Najlepszy będzie graham.
Odpowiedz
IlonaDodano:  24 Listopad 2018 - 14:03
To czy w związku z tym warto kupować np. niełuskany sezam czy lepiej jednak kupić oczyszczony. Do tej pory myślałam, że taki nieoczyszczony jest zdrowszy
Odpowiedz
IwonaDodano:  24 Listopad 2018 - 20:06
Małgosiu mam pytanie nie w temacie ale bardzo proszę o odpowiedź: czy przy zespole jelita drażliwego można stosować ashwagandhe? Jeśli tak to jak dawka?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  26 Listopad 2018 - 9:45
Można. Dawkę ustala się w zależności od potrzeb.
Odpowiedz
DorotaDodano:  24 Listopad 2018 - 20:27
Gosiu, mogłabyś polecić coś na pękającą skórę u rąk? Jest to bolesne i nieestetyczne-wstydzę się pokazywać moje ręce. Staram sie unikać kontaktu ze środkami chemicznymi (zakładam rękawiczki myjąc naczynia czy włosy). Byłam już u kilku dermatologów, ale nic nie pomaga. Pozdrawiam
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  26 Listopad 2018 - 9:46
Ciężko pomóc nie widząc problemu. Warto też porozmawiać o diecie. Czy próbowałaś zabiegów z ciepłą parafiną?
Odpowiedz
SylwiaDodano:  25 Listopad 2018 - 7:16
Gosiu, a jak sie ma łączenie owoców z orzechami czyli cukry plus tłuszcze do skokow insuliny ? Podobno to nie jest dobre połączenie ...
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  26 Listopad 2018 - 9:34
To najlepsze połączenie. Kto twierdzi że niedobre?
Odpowiedz
JagodaDodano:  27 Listopad 2018 - 10:52
Gosiu, bardzo lubię jeść płatki owsiane górskie surowe z nasionami (len,chia)zalane jogurtem tak na 10 min je odstawiam żeby napęczniały po czym dodaje banan lub jabłko.To jest wtedy ok?jeśli chodzi o kwas fitynowy
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  27 Listopad 2018 - 11:03
Tak ponieważ dodajesz owoce bogaty w witaminę C.
Odpowiedz
Co oferuję?
img1
ZAMÓW DIETĘ INDYWIDUALNĄ
ZAMÓW
img1
MOJA KSIĄŻKA
165 przepisów, dzięki którym pokochasz gotowanie
oraz porady żywieniowe
ZAMÓW
img1
GOTOWE JADŁOSPISY NA CAŁY ROK
CZYTAJ WIĘCEJ
img1
ZRÓB ZAKUPY
Produkty bezglutenowe, makarony proteinowe, zimnotłoczone oleje, zioła, superfoods i wiele innych
CZYTAJ WIĘCEJ
Facebook

Niedoczynność tarczycy.
Da się obniżyć TSH i podwyższyć poziom hormonów tarczycowych dietą, BEZ LEKÓW? Da się!!!

Uprzedzę pytania: Czy w każdym przypadku? Nie w każdym. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy.
... Zobacz więcejZobacz mniej

Niedoczynność tarczycy. 
Da się obniżyć TSH i podwyższyć poziom hormonów tarczycowych dietą, BEZ LEKÓW? Da się!!!

Uprzedzę pytania: Czy w każdym przypadku? Nie w każdym. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy.
Pokaż poprzedni wpis
Szukasz pomysłu na prezent?
PRZEJDŹ DO SKLEPU