fbpx
Nieszczelne, dziurawe jelito. Ściema czy realny problem?  

W dzisiejszych czasach coraz częściej słyszy się o problemach zdrowotnych mających wynikać z tzw. „cieknącego” czy „dziurawego” jelita. Jedni uważają że to realny, poważny problem, inni śmieją się mówiąc że to wymysł środowisk paramedycznych nie mający wiele wspólnego z nauką.

Jak jest naprawdę?

Tzw. „cieknące” czy „dziurawe” jelito (ang. leaky gut) jest skutkiem zaburzeń w funkcjonowaniu bariery jelitowej powodowanych dysbiozą jelitową, rozluźnieniem wiązań między komórkami jelita, czy też upośledzeniem funkcji nabłonka jelitowego.
Nazwa jest dość niefortunna, kojarzy się mało profesjonalnie i wręcz błędnie bo “dziurawe jelito” wcale nie oznacza że kawałek chleb czy jajka nagle wpadnie nam do krwiobiegu przez jakąś dziurę. To nonsens.
Co może niektórych zaskoczyć (podczas wczorajszej ankiety na instagramie, 25% osób zagłosowało że nie ma czegoś takiego jak nieszczelne jelito), wszystkie w/w czynniki które prowadzą do rozszczelnienia bariery jelitowej czyli dysbioza jelitowa, rozluźnieniem wiązań między komórkami jelita, czy upośledzenie funkcji nabłonka jelitowego są dobrze udokumentowane medycznie.

Aby nie powstał elaborat bo temat jest obszerny, postanowiłam podzielić go na 2-3 wpisy. Dziś wiedza podstawowa i diagnostyka. W następnym wpisie przyczyny i porady.

Skuteczna obrona 

Każdego dnia narażeni jesteśmy na kontakt z bakteriami, wirusami, grzybami czy nawet pasożytami które mogą, ale nie muszą wywołać chorobę. Odporność organizmu to właśnie zdolność do identyfikacji i obrony przed potencjalnie szkodliwymi czynnikami środowiska zewnętrznego.

Do skutecznej obrony wykorzystujemy odporność wrodzoną (nieswoistą) skierowaną przeciwko praktycznie każdemu antygenowi (np. niskie ph żołądka czy komórki fagocytujące których zadaniem jest „pożreć” wroga) i nabytą (swoistą tzw. pamięć immunologiczna) która kształtuje się poprzez kontakt z konkretnym antygenem np. wirusem czy bakterią. Wówczas w przypadku zetknięcia się z danym patogenem ponownie, organizm umie go już rozpoznać/zidentyfikować i w celu unicestwienia ma gotowy (unikatowy, dopasowany) zestaw przeciwciał. Mówimy wówczas o pamięci immunologicznej czyli odporności na np. wirusa wywołującego konkretną chorobę.

Bariera jelitowa czyli dlaczego odporność w dużej mierze pochodzi z jelit

Błony śluzowe znajdujące się np. w nosie, krtani, układzie moczowo – płciowym, ale i przewodzie pokarmowym (największa śluzówka) to pierwsze drzwi przez które każdego dnia do naszego organizmu przedostają się przeróżne potencjalnie chorobotwórcze organizmy.
Dla utrzymania odporności ogromnie ważna jest ciągłość tej bariery.

Poszczególne śluzówki wchodzą w skład tkanki limfatycznej błon śluzowych MALT ( mucosa-associated lymphoid tissue), w tym także tkanka limfatyczna związana z błoną śluzową przewodu pokarmowego GALT (gut-associated lymphoid tissue) stanowiąca element bariery jelitowej (80% komórek limfatycznych całego układu odpornościowego znajduje się w jelitach) .

Bariera jelitowa w skład której wchodzą komórki nabłonka jelitowego, śluz oraz mikrobiota jelitowa nie jest murem który utrudnia przedostanie się wszystkiego. To selektywny (półprzepuszczalny) filtr który decyduje o tym co wniknie do układu krążenia (potrzebne składniki odżywcze, woda, elektrolity), a co zostanie zatrzymane w świetle przewodu pokarmowego (szkodliwe mikroorganizmy, wytwarzane przez nie toksyny czy antygeny pokarmowe).
Spełnienie tych dwóch przeciwnych funkcji jest możliwe do osiągnięcia poprzez wzajemne oddziaływanie elementów strukturalnych i interakcji molekularnych w błonie śluzowej jelit, które działają w sposób dynamiczny, aby zachować integralność jelit i homeostazę immunologiczną.

Bariera jelitowa składa się z:

  • komórek nabłonka jelitowego,
  • warstwy śluzu,
  • bakterii jelitowych,

Komórki nabłonka jelitowego są ciasno ze sobą połączone, a błona śluzowa (śluzówka) składa się z kilku elementów, które pomagają jej w funkcjonowaniu jako fizyczna i immunologiczna bariera obronna.
Obejmują one głównie zewnętrzną warstwę śluzu z komensalną mikrobiotą jelitową, białka przeciwdrobnoustrojowe (AMP), cząsteczki wydzielnicze, immunoglobuliny A (sIgA), centralną pojedynczą warstwę komórek ze specjalistycznymi komórkami nabłonkowymi oraz wewnętrzną blaszkę właściwą, w której znajdują się wrodzone i adaptacyjne komórki odpornościowe, takie jak limfocyty T, B, makrofagi i komórki dendrytyczne.

Rozszczelnienie bariery nabłonkowej jelita

Są czynniki które mogą prowadzić do rozluźnienia ciasnych wiązań między komórkami nabłonka. Mówimy wówczas o rozszczelnieniu bariery jelitowej któremu towarzyszy często dysbioza jelitowa czyli zmniejszenie liczebności bakterii korzystnych dla zdrowia i wzrost patogenów chorobotwórczych.  
Znaczący wpływ na ten stan rzeczy ma dieta (ubogobłonnikowa, bogata w cukier i tłuszcze nasycone) oraz szereg innych czynników które omówię w kolejnym wpisie, a które prowadzą do powstania dysbiozy jelitowej.
W warunkach dysbiozy dochodzi do zaburzenia produkcji białek (zonuliny i okludyny) tworzących tzw. połączenia przezbłonowe w nabłonku jelitowym. Przerwana zostaje integralność błony śluzowej i dochodzi do tzw. przeciekania, czyli utraty selektywności.

Uwaga! We krwi dryfuje jajko 😮  😮  😮 

U osób mających rozszczelnioną barierę jelitową do krwiobiegu mogą przenikać nie do końca strawione cząsteczki pokarmów, ale nie oznacza to że przeniknie kawałek jajka czy marchewki!!!
Mówimy o białkach w nie do końca rozłożonej postaci.
Dochodzi wówczas do nieprawidłowego pobudzania układu immunologicznego, powstania przewlekłego stanu zapalnego, wystąpienia stanów zapalnych w obrębie przewodu pokarmowego, nasilenia występujących alergii pokarmowych czy powstania nadwrażliwości pokarmowej której nie diagnozujemy przy pomocy testów na nietolerancję IgG zależnych! Testów tych nie rekomenduje żadne towarzystwo alergologiczne na świecie.

W jaki sposób diagnozujemy zespół jelita przesiąkliwego/nieszczelnego lub o nadmiernej przepuszczalności?
Czy test buraczany jest dobrym sposobem?

Nieprawdą jest iż szczelność bariery jelitowej diagnozuje się tzw. testem buraczanym.
Test buraczany polega na spożyciu buraka w dowolnej formie i obserwacji koloru moczu. Zabarwiony na różowo ma wskazywać na problem ze szczelnością jelit.
Ne jest to prawda i taki test nie ma wartości diagnostycznej. 
Betaniny czyli barwniki z buraków, u niektórych osób zabarwią mocz na różowo, u innych nie. Zależne jest to np. od nawodnienia, ph żoładka czy moczu.

Zespół jelita przesiąkliwego diagnozujemy poprzez:

  • badanie kału mające na celu ocenę stężenia zonuliny, białka regulującego ścisłe połączenia między komórkami jelita. Wysokie stężenie świadczy o przesiąkliwości jelitowej i występuje także u osób cierpiących na celiakię, cukrzycę typu I, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane czy inne jednostki łączone z autoimmunizacją.
  • test z moczu z wykorzystaniem dwóch cukrów, laktulozy (trudno wchłanialna ze światła jelita) oraz mannitolu (łatwo wchłanialny ze światła jelita). Żaden z nich nie jest metabolizowany w organizmie więc badanie moczu określa ich wchłanianie. Obecność obydwu w moczu świadczy o nieszczelności jelit. Brak żadnego o złym wchłanianiu. Wynik prawidłowy to obecność mannitolu w moczu, i niski poziom laktulozy. 

Rozszczelnienie bariery jelitowej obserwuje się u pacjentów z:

  • celiakią,
  • chorobami zapalnymi jelit (IBS, choroba Crohna),
  • rakiem jelita grubego,
  • łuszczycą,
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,
  • toczniem,
  • stwardnieniem rozsianym,
  • schorzeniami wątroby,
  • cukrzycą typu I,
  • otyłością,
  • insulinoopornością (im wyższe BMI tym wyższy poziom zonuliny),
  • chorobą niedokrwienną serca,

Co powoduje zwiększoną przepuszczalność bariery jelitowej (w tym które popularne leki) ?
Jakie są objawy i dlaczego nie ograniczają się jedynie do układu pokarmowego?
Czy objawy będą u wszystkich takie same?
Jaką dietę stosować?
O tym w kolejnym wpisie.

Źródła:

  • Nawracające infekcje, Jak wspomagać układ odpornościowy, dr n.med. Mirosława Gałęcka
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6104804/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6467570/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6095905/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5374123/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5988153/
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6089582

42 komentarze

basiaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 8:44
Gosiu, tak sie zastanawiam, ile maksymalnie kcal w jednym posilku moze zjesc cukrzyk (a dokladnie w stanie przedcukrzycowym - 109 na czczo). Zalozmy, ze to bedzie miesko, bez weglowodanow, olej lniany i koktajl z awokado, banana, selera naciowego i szpinaku. 900 kcal przejdzie w jednym posilku?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 9:04
Basiu to nie jest takie oczywiste bo każdy jest inny, ma inną masę ciała, zapotrzebowanie, aktywność fizyczną.
Odpowiedz
JolaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 9:50
Uspokoiłaś mnie tym wpisem. W twoim ostatnim poście o nieszczelnym jelicie była wzmianka właśnie o teście buraczanym a on u mnie wychodził pozytywnie ale innych objawów nie miałam i nadal nie mam. Jak zwykle zachowany zdrowy rozsądek. Dziękuje ci za twoja prace i obalanie mitów. Ściskam mocno
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 10:01
Pozdrawiam i ściskam ;)
Odpowiedz
GabrysiaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 9:57
Nie mogę się doczekać kolejnego wpisu! Dzięki za dawkę wiedzy. :)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 10:00
Polecam się ;) Pozdrawiam i życzę dobrego dnia ;)
Odpowiedz
BożenaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 10:03
Małgosiu, bardzo ciekawy artykuł, ostatnio przeczytałam, że jeżeli ktoś choruje na hashimoto to pewnie ma zespół nieszczelnego jelita, a ponieważ białko glutenu jest bardzo podobne do białka tarczycy to przy każdym spożywaniu glutenu, organizm produkuje antyciała tarczycy. czekam na dalsze części artykułu. pozdrawiam Bożena :-)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 11:17
Jeśli masz celiakię TAK. Jeśli nie masz, nie.
Odpowiedz
AgataDodano:  18 Wrzesień 2019 - 10:13
A jak to jest z celiakia? Jakie badanie tak naprawdę powinno się wykonać żeby ją potwierdzić bądź wykluczyc
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 11:17
Testy genetyczne.
Odpowiedz
MarzenaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 10:52
Witaj Małgosiu:) Jak zwykle pełen profesjonalizm co do treści medycznych ale podany w zrozumiały i klarowny sposób. dziękuję, bo już wiem więcej, a test buraczany u mnie tez był na plus... Czekam na następne części;) Podziwiam Twoje zaangażowanie, abyśmy lepiej zrozumieli tematy, które poruszasz:) Pozdrawiam z pochmurnej Stolicy Twoja fanka:)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 11:16
Bardzo dziękuję i również pozdrawiam. U mnie chmury, wiatr, zimno brrrrr
Odpowiedz
PatrycjaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 11:18
Pani Małgorzato, czy mogłaby Pani polecić literaturę fachowa w chorobie crohna? Jak i czym karmić w przypadku zaostrzenia choroby. Potrzebuję porządnej informacji do czasu otrzymania diety od Pani.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  18 Wrzesień 2019 - 11:30
Proszę szukać artykułów naukowych na platformie pubmed.
Odpowiedz
KarolinaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 17:15
Czy nieszczelne jelito ma związek z trądzikiem różowatym? Nie skutkuje u mnie żaden lek przepisany przez dermatologa, niezależnie od spożytego pokarmu mam wzdęcia i czuję przelewanie w jelitach. Czy u mnie badanie zonuliny wystarczy żeby zdiagnozować czy rozszerzyć o inne badania?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  19 Wrzesień 2019 - 8:44
Kluczowa jest u Ciebie historia czyli jakie przyjmowałaś leki w ciągu ostatnich 4 lat. Mam tu na myśli antybiotyki, sterydy, IPP, NLPZ etc. Objawy + ta historia daje podstawy do tego aby ocenić mikrobiom jelitowy. Oczywiście nie ilościowo czy jakościowo ale czy są podstawy sądzić że może być tu problem. Kolejna kwestia to hormony. Czy tu czegoś nie ma. Kolejna -stosowana dieta, styl życia, stres, sen, odpoczynek. Jest wiele zmiennych które ja biorę pod uwagę na konsultacji. Badania które wymieniłam w tekście możesz robić i jeśli wyjdzie rozszczelniona bariera jelitowa, konieczna jest dietoterapia + suplementacja.
Odpowiedz
MonikaDodano:  18 Wrzesień 2019 - 22:01
Witaj, czekając na Twoją konsultację, chciałam poszerzyć diagnostykę i wykonać testy.na nietolerancję IgG zależnych.Na szczęście pojawił się w/ w tekst, ale teraźniejszości wiem jakie powinnam zrobić badania na nietolerancje pokarmowe ( mam Hashimoto i chciałabym wiedzieć, czy mogę jeść gluten i nabiał) ?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  19 Wrzesień 2019 - 8:46
Testy na celiakię i badania na alergię na białka mleka krowiego i nietolerancję laktozy. Testów IgG nie polecam.
Odpowiedz
werkaDodano:  19 Wrzesień 2019 - 9:34
a jeszcze niedawno sama sprzedawalas popularne testy food detective ...... dobre:):)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  19 Wrzesień 2019 - 10:01
Zapewne zauważyłaś że od ponad 2 lat już nie sprzedaję. Dałam się nabrać na oszukańcze praktyki ale w porę się zorientowałam. Niestety wielu dietetyków i nawet lekarzy dalej się na to nabiera i dalej te testy poleca i sprzedaje. Dziś mówię otwarcie : NIE polecam, wstydzę się tego że dałam się tak omamić, ale jestem dumna z tego że się wycofałam.
Odpowiedz
KaroDodano:  19 Wrzesień 2019 - 11:51
Gosiu a jeśli chodzi o ten test z moczu, to czy tą laktulozę i mannitol się przyjmuje przed badaniem czy one po prostu występują w żywności? Pozdrawiam serdecznie i czekam z niecierpliwością na kolejny wpis Karo
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  19 Wrzesień 2019 - 14:15
Przed badaniem.
Odpowiedz
Anonim Dodano:  19 Wrzesień 2019 - 12:18
Artykuł bardzo ciekawy! Mam pytanie z innej beczki: Czy przy PCOS należy wyeliminować orzeszki ziemne (np masło orzechowe) ze względu na fakt, że jest to roślina strączkowa?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  19 Wrzesień 2019 - 14:14
Przy PCOS nie trzeba eliminować roślin strączkowych. Skąd taki pomysł?
Odpowiedz
A JA KUPIŁAM U Pani 2 testy kilka lat temu za kilkaset złotych....Dodano:  20 Wrzesień 2019 - 8:56
Twój komentarz został wysłany do zatwierdzenia przez administrację.
Odpowiedz
KarolinaDodano:  20 Wrzesień 2019 - 10:38
Gosiu, a ja Cie po prostu STRASZNIE lubie i PODZIWIAM za to co robisz, czytam Cie wiernie i jak troche pogrzesze jedzeniem to wracam do Ciebie:))) i od nowa:) grunt, by sie nie poddawac. Kochana, nie myslalas (a moze juz to robisz) o jakis warsztatach, ktore moglabys prowadzic, z gotowania cwiczen itd... Pierwsza bym sie zapisala:))) Masz niesamowita wiedze i pasje i fajne to, ze dzielisz sie tym z nami. Nic, zapisuje sie na diete do Ciebie, by zelazo wzroslo:) buziaki!!!
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  20 Wrzesień 2019 - 14:57
Ściskam mocno ;) Muszę pomyśleć ;)
Odpowiedz
MartaDodano:  20 Wrzesień 2019 - 14:42
Małgoś, kiedy wstawisz przepis na kotleciki z grochu? Bo już tonę w ślince, która cieknie... ;).
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  20 Wrzesień 2019 - 14:55
Oj muszę zrobić raz jeszcze bo zdjęć nie mam ;) Zrobię w weekend ;)
Odpowiedz
AnkaDodano:  20 Wrzesień 2019 - 15:41
Gosiu, czy polecasz czysta w kapsulkach z NatVita. Jakos herbata mi nie przechodzi przez gardlo:)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Wrzesień 2019 - 8:00
Nie znam tych kapsułek więc nie mogę polecić.
Odpowiedz
Paula Dodano:  21 Wrzesień 2019 - 8:25
Małgosiu, chciałam zrwócić uwagę na techniczną sprawę na blogu. Nie wiem jak to wytłumaczyć, ale na stronie głównej podczas przeglądania postów, zanika zazwczyaj trzeci wiersz z dwoma postami i ciężko wejśc w jeden z tych dwóch postów. Nie wiem czy zrozumiale to wytłumaczyłam, ale na pewno jak będziesz przeglądać posty ze strony głownej, przechodząc na kolejne strony, to powinnaś zauważyć o czym piszę :)
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Wrzesień 2019 - 8:01
Nikt mi się zgłaszał takiego problemu dotychczas, i u nie i u naszych informatyków tego problemu nie ma. Z jakiej przeglądarki korzystasz?
Odpowiedz
KasiaDodano:  21 Wrzesień 2019 - 19:04
Małgosiu, nie ma w tym nic złego, że ktoś Cię oszukał i reklamowalas coś czego teraz byś nie poleciła, ale uważam że powinnaś wyjaśnić i powiedzieć dlaczego zmieniłaś zdanie i co było nie tak z testami food detective. Ja np kupiłam u Ciebie te testy i od tamtej pory nie jem m.in. jajek a to dość spore utrudnienie. Chciałabym zatem wiedzieć czy być może moja dieta eliminacja jest zbędna? Czy oszukali Cię w innej kwestii.
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  23 Wrzesień 2019 - 7:59
Zacznę od tego, że ja NIE reklamowałam żadnych testów. Ja używałam ich w swojej pracy czego od ponad 2 lat nie robię. Owszem, jeśli trafia do mnie osoba która ma takie testy wykonane, ja je analizuję w oparciu o objawy ale testów na nietolerancję IgG zależnych nie rekomenduje żadne towarzystwo alergologiczne na świecie. Mało tego, odradzają wykonywanie tych testów ponieważ nie jest to wiarygodna metoda diagnostyczna. Niestety wciąż wielu dietetyków rekomenduje te testy jako metodę diagnostyczną, wielu lekarzy zleca! W czwartek konsultowałam pacjentkę której wykonanie testów IgG zlecił lekarz gastrolog. To bardzo trudny temat bo wciąż na szkoleniach i konferencjach mówi się o tych testach (tam gdzie obecne są firmy które te szkolenia sponsorują), namawia do zlecania, ale pomija się fakt iż nie są rekomendowane przez środowiska naukowe.
Odpowiedz
MonikaDodano:  23 Wrzesień 2019 - 17:51
Witam, Czy przelewanie się w jelitach bez jedzenia wzdymających rzeczy świadczy o jakiejś nietolerancji, czy jest może jakiś głębszy problem. Pozdrawiam
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  24 Wrzesień 2019 - 13:40
Przyczyn może być dużo. Trzeba przyjrzeć się reszcie objawów.
Odpowiedz
AnnDodano:  2 Październik 2019 - 13:55
Mam insulinoopornoiśc,. Hashimoto i nadwagę od ponad roku na brzuchu mam suche beżowo rdzawe plamy, wyglądają jak wątrobowe, wątroba przebadana lekarz mówi, że to nie wątroba. Czy plamy takie mogą być związane z tym,że jest nieszczelne jelito?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  7 Październik 2019 - 10:29
Insulinooporność powoduje takie plamy.
Odpowiedz
AnnaDodano:  2 Październik 2019 - 14:28
Gosiu, a gdzie można zrobić ten test z laktulozą i mannitolem? Nie mogę nigdzie znaleźć?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  7 Październik 2019 - 10:26
Są placówki które wykonują. Musisz szukać w internecie.
Odpowiedz
MonikaDodano:  8 Październik 2019 - 22:36
Gosiu czekając na Twoją konsultację chcę zrobić test na nietolerancję pokarmowe. Czy food detective jest wiarygodny?Czy lepiej w laboratorium?
Małgosia, Qchenne - InspiracjeDodano:  9 Październik 2019 - 9:23
Odradzam testy IgG zależne. Nie są wiarygodną metodą diagnostyczną.
Odpowiedz
Oferty
img1
DIETA INDYWIDUALNA
redukcja, Hashimoto, NT, IO, PCOS, WZJG, cukrzyca, fodmap i in.
ZAMÓW DIETĘ
img1
MOJE KSIĄŻKI
porady żywieniowe i przepisy bezglutenowe, bezmleczne i bezjajeczne
SKLEP
img1
PLANER CZASU I STRAŻNIK DIETY
Zmień nawyki żywieniowe w 12 tygodni, planuj i organizuj przez 365 dni
SKLEP
img1
GOTOWE JADŁOSPISY NA CAŁY ROK
dla osób zdrowych
CZYTAJ WIĘCEJ
img1
ZRÓB ZAKUPY
Sklepy oferujące rabaty dla moich czytelników
CZYTAJ WIĘCEJ
Facebook
Used for the like, share, comment, and reaction icons
Pokaż poprzedni wpis
Masz problem z utrzymaniem zdrowych nawyków żywieniowych ?
Mam coś, co Ci pomoże !
Czytaj więcej