fbpx
Osteoporoza – diagnostyka, czynniki ryzyka, czy chorują tyko seniorzy?
Img

Osteoporoza to układowa choroba szkieletu której skutkiem jest zwiększone ryzyko złamań kości spowodowane zmniejszeniem ich gęstości mineralnej (odporności mechanicznej).
Kojarzy się z ludźmi raczej w wieku senioralnym niż z osobami młodymi czy tym bardziej dziećmi.

Czy na osteoporozę można zachorować w każdym wieku?

Wyróżniamy osteoporozę pierwotną rzeczywiście związaną z wiekiem i osteoporozę wtórną będąca następstwem stanów patologicznych (chorobowych) lub skutkiem stosowania niektórych leków.
Wg raportu Narodowego Funduszu Zdrowia w Polsce na osteoporozę choruje ok. 2 mln osób. Dane te nie oddają jednak rzeczywistej skali problemu.
Choroba przez długi czas (do momentu pierwszego złamania) rozwija się bezobjawowo. Z czasem może powodować przewlekły ból kręgosłupa, bóle głowy, karku, niewydolność oddechową, czy neuropatie z ucisku.  

Złamania dotyczą w pierwszej kolejności:

  • kości przedramienia,
  • kręgów (trzonów),
  • kości udowej,

Dlaczego tracimy masę kostną?

Kości za sprawą osteoblastów, osteoklastów i osteocytów w ciągu całego życia ulegają stałej przebudowie.
Są jednak czynniki które mogą zaburzać te procesy.  

Zaliczamy do nich np.:

  • mediatory zapalne,
  • zaburzenia hormonalne,
  • zaburzenia gospodarki wapniowo – fosforowej,
  • poziom witaminy D3,
  • niedożywienie ilościowe i jakościowe,
  • styl życia,
  • nowotwór,

Dochodzi wówczas do zaburzeń naturalnej równowagi między procesami resorpcji a procesami formowania co skutkuje utratą masy kostnej.
Masę kostną tracimy także z wiekiem co szczególnie obserwuje się u kobiet u których zmiany hormonalne spowodowane menopauzą powodują przyspieszony spadek gęstości kości po 50-tym roku życia (1,2-2% rocznie w okresie od 50 – tego do 59 -tego roku życia, 0,9% rocznie po 60- tym roku życia). U mężczyzn utrata masy kostnej następuje stopniowo (nie przyspiesza po 50-tym roku życia).
W okresie inwolucji kobieta może utracić łącznie 35-50% masy kostnej beleczkowej i 25-30% kości korowej. Mężczyzna 15-45% masy kostnej beleczkowej i 5-10% kości korowej.

Czynniki ryzyka rozwoju osteoporozy

Osteoporoza może zacząć rozwijać się w każdym wieku. Do czynników ryzyka należą: 

  • palenie tytoniu,
  • alkoholizm,
  • niska masa cała (BMI <18),
  • niedobór hormonów płciowych,
  • brak miesiączki o różnej etiologii (niedobór estrogenów, zbyt intensywna aktywność fizyczna, diety głodowe),
  • przedwczesny stan pomenopauzalny np. po usunięciu jajników,
  • mała podaż wapnia z dietą lub zaburzenia wchłaniania (wówczas jest on uruchamiany z kości co może prowadzić do demineralizacji),
  • niedobór witaminy D3,
  • niska podaż fosforu,
  • nadmierna podaż fosforu (optymalny stosunek wapnia do fosforu dla wchłaniania wapnia wynosi 1:1),
  • niedobory białka (zwiększenie utraty masy kostnej poprzez zmniejszenie produkcji IGF-1),
  • nadmiar białka,
  • siedzący tryb życia (kość dostosowuje swoją masę i strukturę do obciążeń mechanicznych, ich brak powoduje osłabienie i demineralizację),
  • niedoczynność tarczycy,
  • cukrzyca zarówno typu 1 jak i 2,
  • hiperprolaktynemia,
  • nadczynnośc przytarczyc i kory nadnerczy,
  • akromegalia,
  • endometrioza,
  • choroba Addisona
  • celiakia,
  • zaburzenia wchłaniania,
  • stan po operacjach bariatrycznych,
  • choroby zapalne jelit (WZJG, LC)
  • przewlekłe choroby wątroby,
  • choroby nerek,
  • choroby reumatryczne (np. RZS)
  • sarkopenia,

Leki zwiększające ryzyko rozwoju osteoporozy:

  • glikokortykosteroidy,
  • hormony tarczycy w dużych dawkach,
  • leki przeciwpadaczkowe,
  • antagoniści witaminy K,
  • cyklosporyna,
  • leki immunosupresyjne w dużych dawkach,
  • inhibitory pompy protonowej (popularne leki na zgagę),

Diagnostyka

Badanie densytometryczne (BMD — bone mineral density)– stanowi złoty standard w diagnostyce osteoporozy. Służy do oceny gęstości mineralnej będącej jednym z najważniejszych parametrów oceny ryzyka złamań.
Wykonywane jest u osób u których:

  • podejrzewa się lub stwierdza zwiększone ryzyko złamań,
  • monitoruje się przebieg i skuteczność leczenia,

Densytometria to rodzaj prześwietlenia wykonywanego przy pomocy specjalnego aparatu rentgenowskiego. Podstawową i zalecaną metodą pozwalającą na bardzo dokładny pomiar gęstości kości jest dwuwiązkowa absorpcjometria rentgenowska w której używana jest jednocześnie wiązka niskoenergetyczna i wysokoenergetyczna.
Badanie trwa kilka minut, nie wymaga bycia na czczo ani specjalnego przygotowania poza odstawieniem suplementów wapnia na dobę przed badaniem oraz przyjściem bez bizuterii.
Przeciwwskazaniem do wykonania badania jest ciąża.   

Badanie umożliwia pomiar gęstości mineralnej:

  • bliższego końca kości udowej (najbardziej miarodajna jest densytometria szyjki kości udowej),
  • lędźwiowego odcinka kręgosłupa,
  • kości przedramienia – zalecane, gdy nie można wykonać pomiaru w bliższym odcinku kości udowej lub w kręgosłupie bądź zinterpretować wyników tych pomiarów, a także u pacjentów z nadczynnością przytarczyc,
  • całego kośćca – wykonywane najczęściej u dzieci, rzadko u dorosłych z nadczynnością przytarczyc.

Po wykonaniu badania pacjent od razu otrzymuje wydruk wyniku. Zawiera on obraz badanej okolicy oraz wyniki pomiaru. Celem porównań wyników na przestrzeni czasu zaleca się wykonywanie kolejnych badań na tym samym urządzeniu lub chociaż aparacie tej samej firmy.

Badania laboratoryjne: stężenie markerów kościotworzenia (P1NP) i resorpcji kostnej (CTX) to badania przydatne w dodatkowej ocenie ryzyka złamań, celem monitorowania leczenia, oraz w diagnostyce różnicowej.
Nie są to badania zalecane w celu rozpoznania choroby. 

Jako badania podstawowe w przypadku podejrzenia osteoporozy wtórnej zaleca się wykonać: 

  • OB,
  • morfologię,
  • proteinogram,
  • fosfatazę zasadową  w surowicy,
  • stężenie kreatyniny,
  • parathormon,
  • poziom D3
  • poziom wapnia i fosforu w surowicy,
  • przydatny bywa pomiar dobowej utraty wapnia z moczem.

Badania obrazowe:

  • RTG – pozwala wykryć widoczne zmiany (zmniejszenie gęstości kości, ścieńczenie warstwy korowej kości długich, zanik beleczkowania poziomego, złamania kompresyjne),
  • ilościowa tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny – przydatne w wybranych przypadkach, zwłaszcza osteoporozy wtórnej.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować:
Jaka jest różnica między niedoczynnością tarczycy a chorobą Hashimoto?
Jaka jest różnica między niedoczynnością tarczycy a chorobą Hashimoto?

Po publikacji poniedziałkowego posta na temat pierwszej wizyty u endokrynologa otrzymałam bardzo dużo pytań o różnicę między niedoczynnością tarczycy a Czytaj dalej

Spirulina i jej niezwykłe właściwości. Perła w koronie – czas aby się z nią zapoznać
spirulina właściwości zdrowotne

Mikroalga spirulina statystycznemu Polakowi jest praktycznie nieznana. Generalnie ma słaby PR a szkoda bo tak jak amrantus  powinna pojawiać się Czytaj dalej

Masło klarowane (Ghee) na diecie bezmlecznej! Można czy nie można? Jak zrobić je samemu w domu?
Masło klarowane (Ghee) na diecie bezmlecznej! Można czy nie można? Jak zrobić je samemu w domu?

Dieta bezmleczna to dieta w której z uwagi na alergię lub nietolerancję pokarmową na białka mleka krowiego, wykluczamy z diety Czytaj dalej

Dzień dla zdrowia czyli moja lista badań na styczeń 2019

To będzie dla mnie wyjątkowy rok. Pisałam Wam o tym w tym wpisie. Sporo zaplanowałam co w połączeniu z moim Czytaj dalej

15 komentarzy

KatarzynaDodano:  12 kwiecień 2021 - 8:45
Małgosiu ostatnio w aptece spotkałam się z proszkiem zasadowym. Co sądzisz? Podobno pomaga przy diecie odkwaszającej , można też przyjmować go zapobiegawczo.
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  12 kwiecień 2021 - 8:46
Jest o tym artykuł na blogu.
Odpowiedz
BeataDodano:  12 kwiecień 2021 - 8:47
Małgosiu, a czy możesz polecić konkretny produkt jeśli chodzi o kolagen ?
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  12 kwiecień 2021 - 9:08
Polecam Glow Me z Health Labs. Z kodem DIETOTERAPIA masz 10% rabatu na wszystko w Health Labs. Polecam stosować 12 tygodni.
Odpowiedz
BeataDodano:  12 kwiecień 2021 - 9:31
Tak myślałam! Miałam zamówić, ale nie byłam pewna co do tego produktu. Dziękuję Gosiu za polecenie. Zamówię z pewnością.
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  12 kwiecień 2021 - 10:01
Jest świetny. Fajnie działa na skórę (na nawilżenie) ale trzeba postosować tak jak mówię, z 12 tygodni.
Odpowiedz
ANETADodano:  14 kwiecień 2021 - 9:56
a przy bólach kończyn jeśli wapn jonizowany badany z krwi jest dosłownie tuż na granicy aby było go poniżej normy to jakiś znak ostrzegawczy? może suplementować wapń? oczywiście lekarz powiedział że jest okej ale ja nie mam zaufania do tych lekarzy niestety (od lat choćby nawet słyszę, że 5,2 tsh jest OKEJ i już się poddałam z nimi)
Odpowiedz
HaniaDodano:  15 kwiecień 2021 - 14:47
Małgosiu, chciałam Ci podziękować. Jestem z Tobą od wielu lat, zanim byłaś jeszcze sławna. Zawsze czekalam na twoje artykuły. Bardzo profesjonalne, kopalnia kompleksowej, uporządkowanej wiedzy. Nigdzie takiej wiedzy w pigułce nie znalazłam. Bardzo dziękuję, ze dla nas piszesz. Kawał dobrej roboty dla wielu z nas, nie tylko dla szczęśliwców, którzy mieli szybkie komputery i załapali się na indywidualną dietę. Proszę, pisz dla nas!!! DZIĘKUJĘ. A osteoporoza bardzo mnie interesuje, jestem po 60-tce, moja Mama na to chorowała.
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  16 kwiecień 2021 - 14:17
Dziękuję ;) Ściskam mocno ;) Nie czuję się sławna ;)
Odpowiedz
HaniaDodano:  15 kwiecień 2021 - 14:51
I jeszcze pytanie. O 60-tce zaczęly mi sie problemy ze stawami związane z degradacją chrząstki. Czy kolagen z HealthyLab może trochę pomóc na te problemy?
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  16 kwiecień 2021 - 10:36
Tak ale konieczna jest dieta przeciwzapalna z wysoką podażą wapnia.
Odpowiedz
HaniaDodano:  16 kwiecień 2021 - 7:19
Malgosiu, czy mogłabyś kilka słów napisać na przyjmowania D3 wraz z witaminą K2 wlaśnie w odniesieniu do osteoporozy? Jest wiele sprzecznych informacji...
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  16 kwiecień 2021 - 10:28
Napiszę.
Odpowiedz
GabiDodano:  19 kwiecień 2021 - 21:13
Witam Małgosiu. Ortopeda przepisał mi Structum, czy lepszym preparatem będzie właśnie kolagen Glow Me z Health Labs. Wszystkiego dobrego a nade wszystko zdrowia życzę i dziękuje za to że Nam pomagasz dzielisz się swoją wiedzą i dajesz wskazówki dla dobrego samopoczucia i zdrowia.Dziękuję. Pozdrawiam.
Małgosia, DIETOTERAPIA LENAROWICZDodano:  20 kwiecień 2021 - 9:08
Ja bym i jedno i drugie przyjęła. Będą się uzupełniały. Kolagen minimum 12 tygodni. Z kodem Dietoterapia masz 10% rabatu w Health Labs na wszystko.
Odpowiedz
descargarapkecuabetDodano:  25 wrzesień 2026 - 5:47
Twój komentarz został wysłany do zatwierdzenia przez administrację.
Odpowiedz
jitawinappDodano:  11 październik 2026 - 16:29
Twój komentarz został wysłany do zatwierdzenia przez administrację.
Odpowiedz
Oferty
img1
DIETA INDYWIDUALNA
redukcja, Hashimoto, NT, IO, PCOS, WZJG, cukrzyca, fodmap i in.
ZAMÓW DIETĘ
img1
Gotowe diety
7-dniowe jadłospisy o niskim indeksie glikemicznym
SKLEP
img1
MOJE KSIĄŻKI
porady żywieniowe i przepisy bezglutenowe, bezmleczne i bezjajeczne
SKLEP
img1
GOTOWE JADŁOSPISY NA CAŁY ROK
dla osób zdrowych
CZYTAJ WIĘCEJ
img1
ZRÓB ZAKUPY
Miejsca i produkty, które szczególnie polecam z uwagi na jakość.
CZYTAJ WIĘCEJ
Instagram
Kobiece ciało nieustannie podlega ocenie i widzę to nie tylko słuchając historii moich pacjentek w zaciszu dietetycznego gabinetu, ale i obserwując co dzieje się w internecie, a ten przenika dziś życie domowe, zawodowe czy towarzyskie. Do czego to prowadzi? Dlaczego to wygląd kobiety  cały czas musi „wszystkim pasować” a mężczyzna może sobie wyglądać jak chce byle by był „ciut ładniejszy od diabła” (ostatnio coś takiego usłyszałam od jednej z pacjentek). 

Macie na to jakąś teorię?

...

438 28
Kiszona kapusta, domowa, z dużą ilością marchewki: 
📍10 kg poszatkowanej kiszonej kapusty 
📍2 kg startej na tarce marchewki 
📍200 g soli kamiennej niejodowanej do przetworów 
📍4 czubate łyżki kminku 
📍12 kulek ziela angielskiego
📍12 listków laurowych 

Sposób przygotowania: 
1. Ziele angielskie ubij tłuczkiem na pyłek. Wymieszaj z poszarpanymi na kawałki listkami laurowymi i kminkiem. 
2. Kapustę wymieszaj ze startą marchewką. 
3. Układaj warstwowo w beczce posypując każdą warstwę solą i przyprawami oraz mocno ugniatając, aby kapusta puściła sok. Finalnie soku ma być ok. 4-5 cm powyżej poziomu kapusty. 
4. Tak przygotowaną kapustę mocno ugnieć i dociąż czymś ciężkim. Trzymaj w temperaturze 18-20 stopni z lekko uchyloną pokrywą aby gazy mogły swobodnie uchodzić. Codziennie „nakłuwaj” kapustę aż do samego dna drewnianą końcówką łyżki aby „uchodziły gazy” co zapobiega gorzkiemu smakowi. 
5. Po tygodniu gdy kapusta zacznie pachnieć kiszonką przełóż ją do słoików, zalej zalewą 2 cm powyżej poziomu kapusty i przechowuj w zimnym pomieszczeniu (garaż, piwnica). 

Kto robi?

...

482 57

DIETA WYSOKOBIAŁKOWA
Dla kobiet aktywnych i po 40-tym roku życia, w okresie perimenopauzy i po menopauzie
Czytaj więcej